May 17, 2003

Nieuwe scherpte op IT-markt - Jobhoppers hadden ongelijk

Hoewel de naweeën van de dotcomhype zich nog elke dag laten voelen, lijkt men in de IT-sector toch stilaan met beide voeten op de grond terecht te komen. De bedrijven en de informatici die de euforie hebben overleefd, worden in de markt met een nieuwe scherpte geconfronteerd en kunnen daar alleen maar blij om zijn. Wie destijds op zoek was naar snel geldgewin, zit nu met een groot probleem. Voor kleinere IT-bedrijven die alert op de vraag naar kwaliteit inspelen, ziet de toekomst er helemaal niet slecht uit.

Christine Huyge

"Klanten zoeken kwaliteit en garanties, geen loze beloftes. De tijd van de gebakken lucht in de IT-sector is duidelijk voorbij", zegt René Meevis, algemeen directeur van Expanded Media. Het bedrijf ontstond in 1997, telt 39 werknemers, evolueerde van websitebouw naar systeemintegratie en werkt momenteel vooral voor de overheidssector.
"De klanten zijn kieskeuriger en mondiger geworden. Ze weten wat er te koop is. De voorbije jaren hebben ze gezien hoe het niet moet." Er is dus een nieuwe situatie op de markt ontstaan, wat Meevis alleen maar kan toejuichen. "De tijd dat we handen en voeten nodig hadden om aan de vraag te voldoen, is voorbij. Maturiteit, scholing en professionalisme zijn opnieuw aan de orde. Het kaf wordt van het koren gescheiden."

Standvastigheid loont
De selectie situeert zich op twee niveaus. Niet alleen zijn tal van bedrijven-aanbieders er tussenuit gevallen of hebben ze veel van hun pluimen verloren, ook bij de IT'ers zelf vond een soort 'survival of the fittest' plaats. Massa's informatici - of wat ervoor kon doorgaan - werden in de periode van volle groei aangeworven, ook als ze niet echt geschikt waren voor de job. Tal van hen zijn op de arbeidsmarkt vogelvrij verklaard of bevolken opnieuw de informaticacursussen.

"De jobhoppers van weleer hadden duidelijk ongelijk", vindt Meevis. "Andermaal is bewezen dat consistentie, loyaliteit en standvastigheid lonen. Wie de tijd vóór de dotcomhype heeft meegemaakt en zich niet heeft laten verleiden tot snel geldgewin, heeft het overleefd. Dat geldt niet voor hen die zo snel mogelijk een cv van vier pagina's bij elkaar sprokkelden door van hier naar daar te verhuizen. Zij hebben nooit of zelden een project helemaal afgewerkt en missen daardoor de ervaring die de IT-bedrijven, nu de roep naar kwaliteit groot is, nodig hebben. Ook informatici die, aangetrokken door grote winsten, zelfstandig werden, beleven moeilijke tijden. De goede krachten zijn gewoon blijven zitten", concludeert Meevis, en dat is volgens hem ook de reden waarom het vinden van kwalitatief IT-personeel momenteel niet noodzakelijk makkelijker is, ondanks het grote aanbod.

Expanded Media moest door een heroriëntering personeel aan de deur zetten en andere competenties aantrekken. Maar na de omschakeling heeft het bedrijf blijkbaar de juiste weg gevonden en Meevis is optimistisch over de toekomst. "Door de conjunctuurdip komen de budgetten bij de klanten wel moeilijker vrij en wordt er op centen beknibbeld, maar dat geldt niet alleen voor IT-opdrachten." Terwijl er in 2001 en 2002 zeker sprake was van een malaise, ziet Meevis de laatste twee tot drie kwartalen duidelijke tekenen van herstel. Wel ondervindt het bedrijf wat weerwerk van een aantal grote consultingbedrijven. Met name uit de hoek van de 'big five', die zich vaak nog volop herstructureren en volgens Meewis wel onder de prijs durven werken.

Kansen voor de kleintjes
Ook Janjoris van der Lei, zaakvoerder van LCP, ziet de toekomst niet negatief in. LCP is een websitebouwer uit Brugge, die momenteel vier personen tewerkstelt. Van der Lei is van mening dat de malaise in de IT-sector de kleine aanbieders uiteindelijk geen windeieren heeft gelegd. "Het vertrouwen van de klanten in een aantal grote spelers die uiteindelijk onderuit gingen, is zoekgeraakt. Het argument dat een klein bedrijf minder bestaanszekerheid heeft, is daardoor niet meer van toepassing. Steeds meer klanten beseffen bovendien dat ze bij de kleine ondernemingen een betere service krijgen én een scherpere prijs. Meer toegevoegde waarde is nu net wat de klanten in de huidige economische situatie zoeken."

"Er is zeker sprake van een correctie op de arbeidsmarkt", vindt ook van der Lei. "Sommige informatici werden de voorbije jaren enorm verwend. Veel bedrijven hebben zich nadien afgevraagd of ze die prima donna's wel echt nodig hadden. Momenteel zijn de lonen en voordelen realistischer, al is die operatie nog niet helemaal afgelopen. Zelf hebben we nooit aan dat opbod meegedaan. De lonen waren bij ons nooit extreem hoog, achteraf hebben we dus ook niet moeten knippen."

Op zoek naar de juiste niche
LCP moest het een aantal jaar geleden wel over een totaal andere boeg gooien om te overleven. "We hadden ons vanaf 1997 op de veelbelovende markt van de internetgerelateerde softwareoplossingen gestort en daar ook een vijftal nieuwe medewerkers voor aangeworven. Maar door gebrek aan naambekendheid en de gigantische inspanningen om de juiste niche te vinden in deze groeiende markt, bleef een doorbraak uit." Niet lang daarna stortte de markt in elkaar, CLP werd genoodzaakt om de kosten te drukken en op zoek te gaan naar een nieuwe niche.

Een eerder toevallig contact leidde tot een opdracht voor het gemeentebestuur van Knokke-Heist, dat een bedrijf zocht voor het bouwen van hun website. "We hebben in deze opdracht veel tijd en middelen geïnvesteerd, wetende dat het onze laatste redplank was. Mijn echtgenote, die ook in de zaak zit, heeft nadien met het zelfontwikkelde concept het land doorkruist op zoek naar andere klanten." Een aanpak die dankzij het doorzettingsvermogen van de zaakvoerders gelukt is, want vorig jaar zijn ze erin geslaagd hun grootste concurrent te kloppen op het vlak van het aantal verkochte gemeentelijke websites.

Om de bocht zonder kleerscheuren te kunnen nemen, moest van der Lei zijn zevenkoppige ploeg wel tot vier medewerkers herleiden. "We namen afscheid van twee programmeurs en één verkoper, waardoor meteen ook de bedrijfswagens verdwenen. Op onze kernactiviteit hebben we om evidente redenen niet bespaard. We hebben wel gesnoeid in kleinere dingen: abonnementen op tijdschriften, de professionele koffiemachine vervingen we door een gewoon apparaat, die dingen. Als de zaken goed gaan, heb je geen tijd om aan dat soort efficiëntieverbeteringen te werken. De medewerkers die overblijven, proberen we het zo aangenaam mogelijk te maken, namelijk door flexibiliteit in te bouwen. Als er pieken zijn, vragen we van hen geen overuren. We vangen de schokken zelf op. Dit betekent dat we veel uren in onze zaak steken, maar voor ons is dit geen probleem. Ons bedrijf is het logische verlengstuk van ons gezin."

Ontwikkelingskosten spreiden
Ondanks de goede vooruitzichten is Janjoris van der Lei voorzichtiger geworden. "We houden het momenteel zeer bewust bij vier personeelsleden. Als er zich een te groot project aandient, zeggen we neen. Vroeger zouden we daar een nieuwe kracht voor hebben aangeworven." De budgetten die de gemeenten kunnen besteden aan IT, waren nooit erg hoog, maar momenteel zit de hand nog meer op de knip. "In de bedrijfswereld, waar we ook een paar projecten hebben, is dat niet anders. We moeten dus zorgen dat we met redelijke offertes aan de klantenwensen voldoen, terwijl we toch winstgevend moeten blijven. Dat is een moeilijk evenwicht. We lossen dit op door zo veel mogelijk proved concepts aan te bieden, in plaats van nieuwe zaken te ontwikkelen. We proberen dus om ontwikkelingskosten te spreiden over zoveel mogelijk klanten. Gadgets, nieuwe zaken, vallen er momenteel uit. Klanten springen niet meer op de hypes. Die tijd is voorbij. Onze klanten willen wel mee zijn, maar niet per se voorlopen."

Vragen naar ROI
Bij Quint Wellington Redwood Belux, gespecialiseerd in IT-managementvraagstukken (15 medewerkers) spreekt managing director Stef Knaepkens niet graag van een malaise, maar liever van een nieuwe scherpte in de markt. "Recent onderzoek heeft uitgewezen dat meer dan 60 percent van de top-200-bedrijven in België en Luxemburg hun IT-budgetten gevoelig zien slinken tegenover vorig jaar, soms met 30 percent. De CIO's moeten in hun bedrijf het bestaansrecht van hun afdeling aantonen. Ze moeten op de proppen komen met investeringsanalyses en hun beslissingen cijfermatig onderbouwen. Klanten zoeken dus transparantie, ze willen weten waar ze qua prijs aan toe zijn en zoeken meer dan vroeger waar voor hun geld."

Volgens Knaepkens heeft dit tot gevolg dat de IT-aanbieders veel meer toegevoegde waarde moeten leveren. "Ook resultaatverbintenissen worden heel erg belangrijk, soms gaat het zelfs om 'no cure no pay'-opdrachten. Op zich is deze scherpte een goede evolutie, het maakt de gesprekken met de klanten intensief en houdt iedereen wakker."

"Door de nieuwe situatie hebben wij onze portfolio deels herdacht", zegt Knaepkens. "We hebben bijvoorbeeld een model ontwikkeld waarmee een bedrijf de waarde van IT voor zijn business kan berekenen. Het aandeel opdrachten waarbij we bedrijven begeleiden bij het outsourcen van IT-projecten, is ook veel groter geworden. Onze onafhankelijkheid wordt daarbij sterk op prijs gesteld. Ook de lat voor ons personeel hebben we hoger gelegd. Voor een consultant is het niet meer voldoende een goed rapport te schrijven. De klanten vragen specialisten met een goede globale visie. Wij hebben met de groep een 'in company' MBA-programma opgezet, waaraan ook vijf Belgische medewerkers deelnemen."

www.expandedmedia.com
www.lcpnet.com
www.quintgroup.com

Source: Job@